Onderwijskundig leiderschap met impact

De ‘Onderwijsspiegel 2026’ wijst op de uitdaging voor scholen om een ondersteunend onderwijskundig beleid (OOB) te voeren met impact op de klaspraktijk. Dit professionaliseringstraject heeft als doel een beleidskader aan te reiken dat inzicht geeft in het geheel van aandachtspunten bij het voeren van doelgericht OOB. Daarbij komen tal van beleidsacties om dit te concretiseren aan bod, zowel in basis- als secundair onderwijs.

Programma

De aanpak bij dit traject bestaat uit:

• inspireren, dit door een evidence-informed denkkader aan te bieden (gebaseerd op OBPWO- en Leerpuntonderzoek), geïllustreerd met tal van praktijkvoorbeelden. Dit kader wordt stelselmatig opgebouwd en verdiept doorheen de drie opleidingsdagen.
• leren van en met elkaar, dit door het denken over en toepassen van de aangereikte denkkaders op de eigen schoolcontexten in de vorm van professionele leergemeenschappen (PLG) van schoolleiders. Het PLG-overleg vormt telkens het sluitstuk van elke inspiratiedag. Elke PLG zal samengesteld zijn uit schoolleiders uit hetzelfde schoolniveau ((Bu)BaO en (Bu)SO).

Volgende thema’s komen aan bod tijdens de drie opleidingsdagen:

Dag 1

• Onderwijskundig beleid voeren is ontwikkelings- en veranderprocessen in gang zetten. Wat komt hierbij kijken? Je gaat in op het belang van onder meer motivatie, eigenaarschap, haalbaarheid, afweermechanismen en hindernissen, werktevredenheid, welbevinden, ondersteuning.
• Onderwijskundig beleid met impact tot op de klasvloer integreert verschillende aspecten van schoolbeleid, bijvoorbeeld professionaliseringsbeleid en strategisch personeelsbeleid. Je krijgt een overzicht van essentiële aandachtspunten, zodat je van bij de aanvang kan denken vanuit deze samenhang. Ondanks deze complexiteit krijg je concrete handvaten mee om dit beleidsproces haalbaar te kunnen opstarten.
• Je gaat in op het belang en aanpak van een ‘beginsituatieanalyse’, waardoor de school overzicht ontwikkelt op belangrijke intern aangevoelde en externe pedagogisch-didactische uitdagingen en werkpunten. Je krijgt een kader aangereikt inzake effectieve didactiek om dit mee in kaart te kunnen brengen. Je bespreekt de wisselwerking met voldoende zicht krijgen op welbevinden en werktevredenheid.
• Hierbij aansluitend ga je dieper in op welke data je kan verzamelen, hoe je deze kan verzamelen en hoe je vanuit deze beginsituatieanalyse kan prioriteren, plannen en blijven opvolgen.

Tijdens het PLG-overleg in de namiddag bespreek je dit specifieker voor de eigen schoolcontext.

Dag 2

• Hoe kan je met het schoolteam participatief visie ontwikkelen rond de gekozen prioriteit(en)? Hoe kan je hierbij landen op ‘leidende principes’, gedragen concrete didactische afspraken die haalbaar uitvoerbaar en opvolgbaar zijn?
• Hoe kan je de verdere vertaling van visie naar praktijk gericht ondersteunen, via het ontwikkelen van ondersteunende structuren, met hierbij onder meer aandacht voor:
  • verschillende vormen van teacher teams als leergemeenschappen (graadgroepen, themagroepen, vakgroepen, klassenraden, …)?
  • stimuleren van leerprocessen via vormen van collegiale consultatie, lesson study?
  • interne expertisedeling?
• Je bespreekt hoe deze ondersteunende structuren de ontwikkeling van ‘collective teacher efficacy’ kunnen stimuleren en hoe deze structuren moeten worden ingebed in een breder schoolbeleid, met onder meer aandacht voor:
  
  • ondersteuning via andere professionaliseringsinitiatieven binnen een samenhangend traject;
  • het opstarten van een coachingstructuur;
  • het opzetten van intervisie tussen procescoaches, coach-the-coachstructuren;
  • de rol van individuele coaching van leerkrachten, andere medewerkers, zowel startend, ervaren als eindeloopbaan.

Tijdens het PLG-overleg in de namiddag bespreek je mogelijke uitdagingen en hefbomen binnen de verschillende schoolcontexten om deze structuren te ontwikkelen.

Dag 3

We gaan verdiepend in op belangrijke aandachtspunten bij het voorgaande:

• Startende leerkrachten
  • Vanuit noden ondersteunen
  • Gericht meenemen in de visie en het onderwijskundig beleid van de school (en van daaruit resultaten van onderwijskundig beleid helpen borgen)
• Leergemeenschappen opstarten, opvolgen en ondersteunen.
  • De houding en rol van procescoaches
  • De wisselwerking tussen procescoaches en schoolbeleid
  • Inspelen op groepsdynamica
  • Opvolging door gerichte dataverzameling, waarderende coaching, samen verwachtingen en doelen formuleren
  • Interne expertisedeling structureren (en van daaruit resultaten van onderwijskundig beleid helpen borgen)
• Inspelen op individuele verschillen
  • Aanpak coachingsgesprekken
  • Persoonlijke ontwikkelingsplannen
  • I-deals en jobcrafting
• Werken in groepen van scholen

Tijdens het PLG-overleg in de namiddag bespreek je een verdere concrete uitwerking van het opstarten van leergemeenschappen, rekening houdend met verschillende schoolcontexten.

Doelstellingen

Na het volgen van deze nascholing:

• begrijp je welke factoren (zoals motivatie, eigenaarschap, welbevinden en haalbaarheid) een rol spelen bij het opzetten van onderwijskundig beleid;
• begrijp je hoe onderwijskundig beleid samenhangt met andere beleidsdomeinen zoals professionalisering en personeelsbeleid;
• voer je een beginsituatieanalyse uit en gebruik je deze om pedagogisch-didactische uitdagingen in kaart te brengen;
• verzamel en analyseer je relevante data om prioriteiten te bepalen en beleidsacties te plannen en op te volgen;
• ontwikkel je samen met het schoolteam een gedragen visie en vertaal je deze naar concrete, uitvoerbare leidende principes;
• zet je ondersteunende structuren op (zoals teacher teams en leergemeenschappen) om onderwijsontwikkeling te versterken;
• stimuleer je professionele groei via collegiale consultatie, lesson study en interne expertisedeling;
• versterk je de collectieve effectiviteit van het schoolteam door gerichte samenwerking en ondersteuning;
• bouw je een samenhangend professionaliseringstraject uit met coaching, intervisie en begeleiding van medewerkers;
• begeleid je leerkrachten (startend, ervaren en eindeloopbaan) op maat binnen het schoolbeleid;
• ondersteun je startende leerkrachten en integreer je hen in de visie en werking van de school;
• ontwikkel en faciliteer je leergemeenschappen en volg je hun werking doelgericht op;
• ken je de rol van procescoach en kan je een coachingstructuur opzetten, met opleiding, intervisie en een coach-the-coachaanpak;
• voer je doelgerichte coachingsgesprekken en ondersteun je persoonlijke ontwikkelingsplannen;
• pas je instrumenten zoals jobcrafting en i-deals toe om motivatie en betrokkenheid te verhogen.

Doelgroep

Iedereen die in de school of groepen van scholen (onderwijskundig) leiderschap opneemt, gaande van coördinerende directeurs en (pedagogische) directeurs over adjunct-directeurs, coördinatoren, mentoren en leerlingenbegeleiders tot voorzitters (procescoaches) van werkgroepen, graadgroepen, leergebied/vakgroepen, …

Begeleiding

Wouter Schelfhout is lerarenopleider en onderzoeker aan de Antwerp School of Education, Universiteit Antwerpen. Hij geeft advies rond schoolbeleid (GO ALL for learning). Hij heeft een rijke ervaring in onderwijs: leerkracht economie, pedagogisch directeur, onderwijsinspecteur, hoogleraar. Zijn onderzoek focust op het optimaliseren van onderwijsleerprocessen, school- en professionaliseringsbeleid en bottom-up schoolontwikkeling.

Els Tanghe heeft heel wat jaren onderwijservaring als (praktijk)leerkracht en stagebegeleider, docent en coördinator in verschillende zorgopleidingen in het secundair en volwassenenonderwijs. Sedert 2019 is Els als lerarenopleider verbonden aan de educatieve masteropleiding van de UAntwerpen. Ze doctoreerde op de effectiviteit van professionaliseringstrajecten voor schoolleiders. 

Praktisch

Cursusmateriaal en lunch inbegrepen

Mee te brengen door cursist

Opgeladen laptop met lader

Goed om te weten

De scholen die dat wensen, kunnen intekenen op individuele coaching. Dit kan zowel voorafgaand aan het traject als tijdens het traject zelf. Tijdens deze online coaching wordt het aangereikte denkkader samen doorgedacht en geconcretiseerd naar de individuele schoolcontext.

Bij de realisatie van onderwijskundig beleid zijn logischerwijze meerdere personen betrokken. Daarom kunnen tot 4 bijkomende leden van het schoolteam participeren aan deze coaching, zodat inzichten uit het traject breder in de school kunnen worden besproken en gedeeld.

Meer info en inschrijven kan via deze link