Themadag Van mening naar inzicht: een vakdidactisch kompas voor Humane Wetenschappen - Keuzeronde 2 (13:30 - 14:45)

Hoe help je leerlingen om cultuur niet alleen theoretisch te begrijpen maar ook te ervaren als een complex, dynamisch en gelaagd fenomeen? In deze sessie maak je kennis met een onderzoekstraject voor leerlingen binnen de vakken cultuurwetenschappen en filosofie. Leerlingen gaan stap voor stap aan de slag rond een zelfgekozen maatschappelijk fenomeen. Ze onderzoeken hun onderwerp vanuit verschillende invalshoeken: historisch, actueel, toekomstgericht, cultureel en filosofisch. Tijdens de sessie ontdek je creatieve en activerende werkvormen die hierbij verrijkend kunnen zijn. Daarnaast staat ook de rol van de leerkracht centraal: hoe bied je voldoende structuur en hoe kom je tot leerwinst? Deze aanpak stimuleert leerlingen om verbanden te leggen tussen perspectieven, kritisch te denken en te reflecteren over hun eigen referentiekader. Aan de hand van concrete voorbeelden uit de praktijk wordt ingegaan op zowel de kansen als de uitdagingen van multiperspectiviteit in de klas.

Charlotte Bartholomé studeerde Wijsbegeerte en Vergelijkende Cultuurwetenschappen aan de UGent en volgde de Educatieve Master Cultuurwetenschappen. Ze geeft les binnen de richting Humane Wetenschappen aan het MSKA Roeselare.

Het leven van een Kevin gaat niet over rozen… Sterker nog, alleen al zijn voornaam dragen is een absolute topsport. Welkom in de fascinerende, maar confronterende wereld van het Kevinismus. In deze presentatie ontrafelen we hoe een simpele voornaam kan transformeren tot een levensgroot sociaal stigma. We duiken met een interdisciplinaire blik in de onzichtbare structuren van klassenvooroordelen, subtiele uitsluiting en de harde realiteit van naam-discriminatie.

Tom De Roover is leraar Humane Wetenschappen in ASO Spijker te Hoogstraten en lerarenopleider aan Universiteit Antwerpen.

Hoe maak je een complex en maatschappelijk geladen thema zoals het gevangeniswezen toegankelijk én uitdagend voor leerlingen? En hoe help je hen voorbij intuïtieve oordelen te denken? In deze sessie vertrekt Sandra Troost vanuit de casus ‘de gevangenis’ om te tonen hoe het vakdidactisch kompas concreet vorm krijgt in de klas. Via de boomstructuur en multiperspectieve benaderingen leren leerlingen nadenken over criminaliteit, straf en rechtvaardigheid, en ontwikkelen ze een beargumenteerd standpunt hierrond. De sessie biedt een inkijk in concrete werkvormen, opdrachten, bronnen en evaluatievormen die inzetbaar zijn in de klaspraktijk.

Sandra Troost is leraar Humane Wetenschappen in het Xaveriuscollege te Borgerhout en lerarenopleider aan Universiteit Antwerpen.

In deze sessie laat Alexandra Cromphout leerlingen via archeologisch onderzoek kennismaken met de precolumbiaanse Nazca-cultuur. Vanuit het vak Kunstbeschouwing worden leerlingen uitgedaagd om zelf in de huid van een archeoloog te kruipen en op zoek te gaan naar mogelijke verklaringen voor de Nazca-lijnen. Leerlingen classificeren verschillende hypotheses — van absurd of onmogelijk tot waarschijnlijk — door ze kritisch te vergelijken met archeologische vondsten, koloniale bronnen en antropologisch materiaal. Zo ervaren ze hoe onderzoekers omgaan met bewijs, interpretatie en onzekerheid. De sessie toont hoe onderzoekscompetenties op een actieve en toegankelijke manier aan bod kunnen komen en hoe een cultuur die ver van leerlingen afstaat in tijd en ruimte toch betekenisvol en herkenbaar wordt gemaakt.

Alexandra Cromphout is doctor in de archeologie en leraar in opleiding aan de UGent, vakdidactieken Nederlands niet-thuistaal en Kunstbeschouwing.

In deze sessie toont Sasha Vandecasteele aan hoe de onttoveringsfilosofie kan gelden als een sterke inhoudelijke basis voor een multidisciplinaire aanpak binnen het vakdomein filosofie. In deze sessie wordt de onttoveringsfilosofie eerst inhoudelijk toegelicht. De toelichting vertrekt vanuit een zelfontwikkelde lessenreeks die in de praktijk werd uitgetest. Daarna wordt besproken welke krachtlijnen deze discipline biedt om het statuut van Humane Wetenschappen te versterken. Verwacht je aan een inhoudelijke verdieping in de onttoveringsfilosofie, de verschillende redenen die dit tot een bijzonder rijk lesonderwerp maken, concrete tips om het thema aan te pakken én vooral aan een pleidooi voor de herwaardering van de Humane Wetenschappen.

Sasha Vandecasteele studeerde Filosofie en volgde de Educatieve Master Cultuurwetenschappen aan Universiteit Antwerpen.

Hoe laat je leerlingen ervaren wat psychologie precies onderzoekt, hoe psychologische kennis tot stand komt en waarom experimenten daarin zo’n centrale rol spelen? In deze sessie gaan we op zoek naar krachtige klasexperimenten die leerlingen niet alleen laten kennismaken met bekende psychologische inzichten, maar hen ook helpen begrijpen hoe het vakgebied psychologie werkt.
De sessie biedt ruimte om bestaande klaspraktijken uit te wisselen én om samen nieuwe, haalbare experimenten te verkennen die aansluiten bij de leerplandoelen en de leefwereld van leerlingen. Zo wordt psychologie niet alleen besproken, maar ook onderzocht, ervaren en kritisch bevraagd.

Hanne Thiré is leraar Humane en Welzijnswetenschappen aan het Mater Dei-instituut te Brasschaat en lerarenopleider aan Universiteit Antwerpen.